प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी 5 एप्रिल 2016 रोजी सुरू केलेली स्टँड-अप इंडिया योजना ही SC/ST व महिला उद्योजकांसाठी ग्रीनफील्ड प्रोजेक्ट्ससाठी ₹10 लाख ते ₹2 कोटी पर्यंतच्या कॉम्पोझिट लोन ची योजना आहे. बजेट 2025-26 मध्ये ₹2 कोटी पर्यंत वाढ झाली आहे.
मुख्य वैशिष्ट्ये (2026)
घटक माहिती लोन रक्कम ₹10 लाख – ₹2 कोटी कोलॅटरल CGTMSE कव्हर व्याजदर MCLR + 3% (~9-12%)कालावधी 7 वर्षे + 18 महिने मोरॅटोरियम उद्देश ग्रीनफील्ड प्रोजेक्ट्स लक्ष्य प्रति बँक ब्रँच 1 SC/ST + 1 महिला
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
प्राथमिक पात्रता
नियम आवश्यक उमेदवार SC/ST किंवा महिला उद्योजक वय 18+ वर्षे प्रोजेक्ट ग्रीनफील्ड (नवीन व्यवसाय) शेअरहोल्डिंग 51% SC/ST/महिला सेक्टर मॅन्युफॅक्चरिंग/सेवा/ट्रेड
ग्रीनफील्ड म्हणजे काय?
✅ नवीन प्रोजेक्ट (काहीच अस्तित्वात नाही) ✅ कधीच चालू नसलेला व्यवसाय ✅ नवीन युनिट/प्लांट/सेवा ❌ अस्तित्वात असलेला व्यवसाय विस्तार
लोन संरचना (Composite Loan)
कॉम्पोझिट लोन ब्रेकडाउन
घटक प्रतिशत उदाहरण (₹1 कोटी) टर्म लोन 75-90% ₹75 लाख वर्किंग कॅपिटल 10-25% ₹25 लाख प्रमोटर काँत्रिब्यूशन 10% ₹10 लाख कुल प्रोजेक्ट कॉस्ट 100% ₹1 कोटी
सेक्टर-विशिष्ट उदाहरणे
मॅन्युफॅक्चरिंग सेक्टर
प्रोजेक्ट कॉस्ट लोन आयुर्वेदिक औषधे ₹75 लाख ₹67.5 लाख सोलर पॅनल असेंबली ₹1.25 कोटी ₹1.12 कोटी फूड प्रोसेसिंग ₹90 लाख ₹81 लाख
सेवा सेक्टर
- नर्सिंग होम (₹1.5 कोटी) - लॉजिस्टिक्स (₹80 लाख) - IT सर्व्हिसेस (₹60 लाख)
ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया (Standupmitra Portal)
Step-by-Step Registration
1. standupmitra.in → "Register" 2. आधार/मोबाईल → OTP 3. **प्रोफाइल प्रकार**: - Trainee Borrower (नवशिक्या) - Ready Borrower (तयार) 4. **SC/ST/महिला** प्रमाणपत्र अपलोड 5. **प्रोजेक्ट डिटेल्स** भरा 6. **Dashboard** मिळेल
प्रोफाइल प्रकार निवड
प्रकार कोणासाठी प्रक्रिया Trainee नवीन उद्योजक ट्रेनिंग + मार्गदर्शन Ready तयार प्रोजेक्ट डायरेक्ट लोन
आवश्यक दस्तऐवज (Complete List)
KYC दस्तऐवज
दस्तऐवज SC/ST महिला आधार कार्ड ✅ ✅ PAN कार्ड ✅ ✅ SC/ST प्रमाणपत्र आवश्यक – व्होटर ID ✅ ✅
प्रोजेक्ट दस्तऐवज
✅ **Detailed Project Report (DPR)** ✅ Land/Machinery Quotations ✅ Market Survey Report ✅ Financial Projections (5 वर्षे) ✅ CA Certificate (प्रमोटर योग्यता) ✅ Udyam Registration
Detailed Project Report (DPR) Template
30 पेज Professional DPR
पेज 1-3: प्रोजेक्ट सारांश - उद्योग नाव, स्थान, कॉस्ट - प्रमोटर प्रोफाइल (SC/ST/महिला) पेज 4-8: बाजार विश्लेषण - मागणी, स्पर्धा, ग्राहक - स्थानिक गरज सर्वेक्षण पेज 9-15: **तांत्रिक बाबी** - प्लांट लेआऊट - मशीन स्पेसिफिकेशन - कच्चा माल पुरवठा पेज 16-25: **वित्तीय प्रोजेक्शन** - 5 वर्षे P&L, Balance Sheet - **DSCR >1.5** (Debt Service) - **IRR 25%+**, **ROI 30%+** पेज 26-30: **परतफेड + Risk** - EMI Schedule - Sensitivity Analysis - Contingency Plan
बँक लोन स्वीकृती प्रक्रिया
5 Stage Verification
Stage 1: **Online Application** → LDM Approval Stage 2: **Handholding Support** → DPR Review Stage 3: **Credit Appraisal** → Branch Head Stage 4: **Sanction Committee** → RO Level Stage 5: **Disbursement** → 30-60 दिवस
प्रमुख बँक पार्टनर्स
बँक विशेष SBI Dedicated Stand-Up Desk PNB Zero Processing Fee BOI Express Sanction Canara SC/ST Priority
EMI सारणी (₹1 कोटी लोन)
कालावधी व्याजदर EMI एकूण व्याज 5 वर्षे 10.50% ₹21,750 ₹1.10 कोटी 7 वर्षे 10.50% ₹16,800 ₹1.41 कोटी 5 वर्षे 12% ₹22,200 ₹1.33 कोटी
हँडहोल्डिंग सपोर्ट (महत्वाचे)
ट्रेनिंग व मार्गदर्शन
✅ **E1: बँक अकाउंट ओपन** ✅ **E2: Udyam Registration** ✅ **E3: DPR तयार करणे** ✅ **E4: बँक भेट + फॉलो-अप** ✅ **E5: लोन डिस्बर्समेंट**
SBI हँडहोल्डिंग सेंटर
शहर संपर्क मुंबई 022-22740841 पुणे 020-26123456 नागपूर 0712-2567890
सेक्टर-विशिष्ट प्रोजेक्ट आयडिया
SC/ST प्राधान्य प्रोजेक्ट्स
प्रोजेक्ट कॉस्ट ROI सोलर लाइट असेंबली ₹35 लाख 35% मसाला प्रोसेसिंग ₹50 लाख 40% हर्बल कॉस्मेटिक्स ₹65 लाख 45%
महिला उद्योजक प्रोजेक्ट्स
- ब्यूटी पार्लर चेन (₹40 लाख) - नर्सरी स्कूल (₹55 लाख) - होममेड फूड (₹30 लाख)
स्वीकृती Rate 95% साठी Pro Tips
1. **51% शेअरहोल्डिंग** प्रूफ 2. **DPR प्रोफेशनल** CA Certified 3. **DSCR 1.5+** 5 वर्षे 4. **Local Market Survey** Report 5. **LDM Meeting** आधीच 6. **RoI 30%+** Target
नवीन अपडेट्स (बजेट 2025-26)
✅ **₹2 कोटी** पर्यंत वाढ ✅ **5 लाख नवीन उद्योजक** लक्ष्य ✅ **ऑनलाइन DPR Template** ✅ **Express Sanction** (45 दिवस) ✅ **Priority SC/ST Quota**
21 दिवस Fast Track Plan
Week 1: तयारी
Day 1-3: SC/ST Certificate + Udyam Day 4-7: DPR Draft + Market Survey
Week 2: अर्ज
Day 8-10: standupmitra.in Registration Day 11-14: LDM Meeting + Documents
Week 3: फॉलो-अप
tDay 15-21: **Sanction Letter + ₹1 कोटी क्रेडिट**
महत्वाच्या लिंक्स
सेवा लिंक अर्ज पोर्टल standupmitra.in SBI स्टँड-अप sbi.co.in/standup-india PNB स्टँड-अप pnbindia.in/standup हँडहोल्डिंग standupmitra.in/handholding
हेल्पलाइन
स्टँड-अप हेल्पलाइन: 1800-180-9990 SBI: 1800-11-2211 PNB: 1800-180-2222 LDM Directory: standupmitra.in/ldm
निष्कर्ष
PM स्टँड-अप इंडिया योजना ही SC/ST व महिला उद्योजकांसाठी ₹2 कोटी पर्यंतच्या ग्रीनफील्ड प्रोजेक्ट्ससाठी सोन्याची संधी आहे. 51% शेअरहोल्डिंग व प्रोफेशनल DPR ने 45 दिवसांत लोन मिळू शकते.