प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी 17 सप्टेंबर 2023 रोजी सुरू केलेली PM विश्वकर्मा योजना ही 30 कोटी कारीगर कुटुंबांना आर्थिक सक्षमीकरण आणि आधुनिक ट्रेनिंग देणारी ₹13,000 कोटींची केंद्रीय योजना आहे. ही योजना 2023-24 ते 2027-28 पर्यंत चालेल.
मुख्य वैशिष्ट्ये
लाभ रक्कम/कालावधी ट्रेनिंग स्टायपेंड ₹500/दिवस (5-7+15 दिवस)टूलकिट ई-व्हाउचर ₹15,000 लोन (ट्रान्श 1) ₹1 लाख (18 महिने) लोन (ट्रान्श 2) ₹2 लाख (30 महिने) व्याजदर 5% (सरकार 8% सब्वेंशन)
18 पारंपरिक कामे (पात्र ट्रेड्स)
मुख्य श्रेणी
क्रम कामाचे नाव उदाहरण 1 कारपेंटर फर्निचर, दारे-खिडक्या 2 ब्लॅकस्मिथ लोखंडी वस्तू 3 पोटर भांडी, माती वस्तू 4 कोबलर विटे दुरुस्ती 5 मेसन बांधकाम 6 तांत्रिक/सिल्व्हरस्मिथ दागिने
इतर महत्वाचे
7. गोल्डस्मिथ, स्टोन ब्रेकर 8. वॉशिंग/ड्राय क्लिनिंग 9. टेलर, रिक्शा/दुचाकी दुरुस्ती 10. कबीत, माळा बनविणारे 11. राजमिस्त्री, शिल्पकार
पात्रता निकष (Eligibility)
नियम आवश्यक वय 18+ वर्षे व्यवसाय वरील 18 पैकी एक सक्रिय नागरिकत्व भारतीय नागरिक कुटुंब नियम कुटुंबातून 1च अर्ज इतर योजना PMEGP/Mudra/SWANidhi नाही (5 वर्षे)
5 टप्प्यांची लाभ प्रक्रिया
टप्पा 1: नोंदणी + ओळख
✅ pmvishwakarma.gov.in ✅ आधार + मोबाईल OTP ✅ कामाचे प्रदर्शन (व्हिडिओ) ✅ **PM विश्वकर्मा ID कार्ड** ✅ **प्रमाणपत्र** (डिजिटल)
टप्पा 2: बेसिक ट्रेनिंग (5-7 दिवस)
✅ मोफत ट्रेनिंग (ITI/PMKKC) ✅ **₹500/दिवस** स्टायपेंड (₹3500) ✅ आधुनिक टूल्स + मार्केटिंग ✅ **ट्रेनिंग प्रमाणपत्र**
टप्पा 3: टूलकिट इन्सेंटिव्ह
✅ **₹15,000 ई-व्हाउचर** ✅ प्रत्यक्ष टूल खरेदी ✅ Amazon/Flipkart/स्थानिक ✅ बिल सबमिट → पेमेंट
टप्पा 4: पहिला लोन (ट्रान्श 1)
✅ **₹1,00,000** (18 महिने) ✅ **5% व्याज** (सरकार सब्वेंशन) ✅ **कोलॅटरल फ्री** ✅ डिजिटल पेमेंट → इन्सेंटिव्ह
टप्पा 5: दुसरा लोन (ट्रान्श 2)
✅ **₹2,00,000** (30 महिने) ✅ **डिजिटल ट्रान्झॅक्शन** किंवा ✅ **Advanced Training** (15 दिवस) ✅ **कुल ₹3 लाख** मिळेल
डिजिटल ट्रान्झॅक्शन इन्सेंटिव्ह
ट्रान्झॅक्शन इन्सेंटिव्ह प्रति ट्रान्झॅक्शन ₹1 मासिक मर्यादा 100 ट्रान्झॅक्शन मासिक कमाई ₹100 वर्षाकाठी ₹1,200
ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया (10 स्टेप)
Step-by-Step Registration
1. pmvishwakarma.gov.in → "नवीन नोंदणी" 2. आधार नंबर + मोबाईल → OTP 3. वैयक्तिक माहिती (नाव, वय, पत्ता) 4. **काम निवडा** (18 पैकी एक) 5. **कामाचे प्रदर्शन** (2 मिनिटे व्हिडिओ) 6. बँक अकाउंट + IFSC 7. **CAPTCHA** → "Submit" 8. **Application ID** मिळेल 9. **व्हेरिफिकेशन ऑफिसर** भेट 10. **PM विश्वकर्मा ID** डाउनलोड
आवश्यक दस्तऐवज
दस्तऐवज स्वरूप आधार कार्ड JPG/PDF बँक पासबुक Xerox व्होटर ID ऐच्छिक कामाचे फोटो 5 फोटो व्हिडिओ 2 मिनिटे
ट्रेनिंग केंद्र (महाराष्ट्र उदाहरण)
शहर ट्रेड्स संपर्क मुंबई कारपेंटर, ब्लॅकस्मिथ 022-24045678 पुणे मेसन, टेलर 020-26123456 नाशिक कोबलर, पोटर 0253-2578901 नागपूर सिल्व्हरस्मिथ 0712-2567890
लोन डिस्बर्समेंट प्रक्रिया
ट्रान्श 1: ₹1 लाख
1. बेसिक ट्रेनिंग पूर्ण 2. PM विश्वकर्मा ID 3. बँक अकाउंट लिंक 4. **7-15 दिवसांत** क्रेडिट 5. **5% व्याज** सुरू
ट्रान्श 2: ₹2 लाख
1. **12+ डिजिटल पेमेंट** किंवा 2. **Advanced Training** (15 दिवस) 3. पहिला लोन **रजा** चालू 4. **15-30 दिवसांत** ₹2 लाख
EMI सारणी (₹3 लाख लोन)
ट्रान्श रक्कम कालावधी EMI व्याज ट्रान्श 1 ₹1 लाख 18 महिने ₹5,900 ₹6,200 ट्रान्श 2 ₹2 लाख 30 महिने ₹7,400 ₹22,000 कुल ₹3 लाख ₹13,300/महिना ₹28,200
बँक पार्टनर्स (लोनसाठी)
बँक विशेष SBI PM विश्वकर्मा डेस्क PNB Zero Processing Fee BOI Doorstep Service Union Bank Digital KYC
सर्वाधिक लाभ कसा घ्याल? (Pro Tips)
1. **आधार लिंक** बँक अकाउंट 2. **व्हिडिओ** प्रोफेशनल बनवा 3. **ट्रेनिंग** पहिल्या आठवड्यात 4. **डिजिटल पेमेंट** सुरू (UPI) 5. **ट्रान्श 1** 12 महिने रजा 6. **Advanced Training** घ्या
आवेदन स्टेटस कसा तपासाल?
1. pmvishwakarma.gov.in → Login 2. Application ID + OTP 3. स्टेज पहा: - नोंदणी पूर्ण - ट्रेनिंग शेड्यूल - टूलकिट क्रेडिट - लोन स्वीकृती
महत्वाच्या लिंक्स
सेवा लिंक अर्ज पोर्टल pmvishwakarma.gov.in हेल्पलाइन 1800-833-3330 ट्रेनिंग शेड्यूल PMKKC App ID डाउनलोड pmvishwakarma.gov.in/ID
संपर्क माहिती
PM विश्वकर्मा हेल्पलाइन: 1800-833-3330 ईमेल: helpdesk@pmvishwakarma.gov.in वेबसाइट: pmvishwakarma.gov.in टोल फ्री: 14555
निष्कर्ष
PM विश्वकर्मा योजना ही कारीगरांसाठी सोन्याची संधी आहे:
मोफत ट्रेनिंग + ₹500/दिवस
₹15,000 टूलकिट
₹3 लाख 5% लोन
डिजिटल इन्सेंटिव्ह ₹100/महिना
आजच अर्ज करा:
pmvishwakarma.gov.in वर जा
आधार + व्हिडिओ अपलोड
ट्रेनिंग ला हजेरी
₹3 लाख लोन घ्या
आधुनिक कारीगर व्हा
PM विश्वकर्मा = कारीगरांचा नवा उदय!